جنوب شرق
روسیه، از سرزمین تزارها تا نبرد فوتبالیست‌ها - بخش اول

جام جهانی فوتبال همیشه یکی از مهمترین اتفاقات دنیای ورزش و چه بسا اجتماع و سیاست و حتی اقتصاد بوده است که هر ۴ سال یکبار دنیا را در خوشی لذت‌بخشی فرو می‌برد و همه مردم دنیا جدا از مشکلات و کاستی‌های‌شان درگیر سرگرمی همه گیر و جذاب می‌شوند. امسال هم جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ میهمان سرزمین یخی روسیه است و چندی است همه نگاه‌ها به ۱۲ شهر این کشور پهناور دوخته شده‌اند.

لذا ما هم فراخور حوزه فعالیت‌مان بر آن شدیم تا شما را با جاذبه‌های گردشگری روسیه آشنا کنیم. اگر اکنون در این کشور به سر می‌برید، فاصله میان مسابقات زمان مناسبی برای گشت و گذار است. و چه اینکه با دنبال کردن مسابقات جام جهانی به این کشور علاقه‌مند شده‌اید، می‌توانید در آینده با برنامه دقیق‌تری سفرتان را در پی بگیرید.

 

۱- کاخ بزرگ کرملین

چهار قصر، چهار کلیسا و چندین برج در نزدیکی میدان سرخ، هسته مرکزی شهر مسکو، یعنی کاخ کرملین را تشکیل داده‌اند. کرملین که به معنای دژ است و بزرگترین کاخ آن محل اسکان رؤسای جمهور کشور به شمار می‌آید. هرچند که این مجموعه یکی از مهمترین مراکز گردشگری روسیه هم هست. این کاخ در منطقه‌ای بنا شده که بیش از چهار هزار سال روس‌ها در آن زندگی می‌کردند، یعنی درست جایی که رودخانه مسکوا و رودخانه نگلین نایا به هم می‌پیوندند. اولین بنای کاخ کرملین در دهه ۱۳۲۰ میلادی پایه‌گذاری شد و استادان ایتالیایی دیوارها و برج‌های کرملین را در سال‌های ۱۴۸۵ تکمیل کردند.

میدان کلیسای اعظم (سبرنایا)، مشهور به قلب کرملین، با چند کلیسا احاطه شده و مراسم پر زرق و برق تاج‌گذاری تزارها در آن برگزار می‌شده است. کلیسای اعظم آرخانگل میخائیل، بزرگترین کلیسا و محل دفن برخی از پادشاهان بزرگ روسیه است. کلیسای اعظم بشارت، کلیسای ردای بکارت و کلیسای جامع اسامپشن از دیگر کلیساهای این کاخ و نماد شهر مسکو هستند. کلیساهای متروپولیتن‌ها و پدرسالاران و اعظم دوازده رسول نیز داخل کاخ کرملین قرار گرفته‌اند. کلیسای جامع اوسپنسکی نیز بزرگترین و یکی از تماشایی‌ترین کلیساهای کرملین است. 

شکل کنونی کاخ بزرگ کرملین در سال ۱۸۴۹ میلادی تکمیل شد، کاخی با ۸۰۰ اتاق که برخی از آن‌ها متعلق به خانواده شخص اول کشور است. کاخ کنگره از دیگر دیدنی‌های روسیه که در کاخ کرملین قرار گرفته، به منظور اجرای نمایش و برگزاری جشن‌های مردمی در سال ۱۹۶۱ به این مجموعه اضافه شد. این مجموعه به تنهایی گنجایش جمعیتی ۶ هزار نفری را دارد.. تخت‌های شاهی کاخ کرملین در قصر مرصع ایوان کبیر قرار گرفته‌اند.

 

۲- قلعه پتر

قلعه پتر در واقع یک کاخ است که به خاطر شکل قلعه مانندش به قلعه پتر مشهور شده است. برجک‌های چندطبقه گرد و دندانه‌دار این کاخ شما را به یاد قلعه‌های قرون وسطی می‌اندازد. پنجره‌های فلشی و ستون‌های کوزه‌ای از ویژگی‌های معماری طبقه اول آن است. اتاق زیرشیروانی با ساختارهای سنتوری بزرگ و کوچک، به سبک معماری باروک ساخته شده است. گنبد بزرگی که شبیه یک جام وارونه است و پنجره‌هایی پر زرق و برق دارد. کازاکوا، معمار این بنا آن را به سبک نئوگوتیک ساخته است. ستون‌های سرخ، گچبری‌های زیبا، مجسمه‌هایی به سبک یونانی و رومی و پله‌های پرپیچ و تاب این کاخ بر زیبایی آن افزوده است.

۳- میدان مانژ (اسب سوار)

اینجا میدانی است که به خاطر وجود مجسمه‌‌ها و تندیس‌های بی‌شمارش و همچنین نزدیکی به دیدنی‌های مهم شهر مسکو نظیر میدان سرخ، باغ الکساندر و کلیسای سنت باسیل از محبوبیت زیادی بین گردشگران تور روسیه برخوردار است. میدان مانژ در سال ۱۷۹۸بر بقایای یک صومعه قرون وسطایی شکل گرفت. با تغییر حکومت شوروی به کمونیستی اعضای حزب کمونیست تصمیم گرفتند تا آثار به جای مانده از قرون وسطی را تخریب کنند و محلی برای گردهمایی و سخنرانی بسازند. لذا در اواخر قرن بیستم این میدان بازسازی شد. در خلال این بازسازی‌ها، مرکز خریدی با گنبد شیشه‌ای در آن ساخته شد که ساعت شهرهای بزرگ جهان را بر خود جای داده است. علاوه بر آن مجسمه مارشال ژاکوف به عنوان نمادی از پنجاهمین سالگرد رژه‌ی پیروزی مسکو در مقابل موزه تاریخ ملی روسیه خودنمایی می‌کند. تندیس‌های متعددی از شخصیت‌های داستان روسی نیز در این میدان قرار گرفته‌اند تا روایتگر ادبیات غنی این خطه باشند.

 

۴- کلیسای سنت باسیل

در کنار محوطه بزرگ و تاریخی میدان سرخ مسکو، کلیسایی با قدمت ۴۵۰ سال وجود دارد که به دستور ایوان چهارم معروف به ایوان مخوف ساخته شده و نمادی از پیروزی روسیه بر دوران بربریت خان‌های تاتار است. بر اساس داستان‌ها، ایوان مخوف که از جنگ با تاتارها پیروز برگشته بود به نشان فتح و موفقیتش دستور ساخت کلیسایی با هفت گنبد رنگین در مسکو را می‌دهد. مانند بسیاری از معماری‌های حیرت‌انگیز و بی‌نظیر دیگر دنیا، گفته می‌شود ایوان مخوف پس از ساخت بنا، چشمان معمار را از کاسه بیرون آورد تا بنای سنت باستیل بی‌همتا و یگانه بماند. با این همه معمار سنت باستیل بعدتر کلیسای جامع دیگری در «ولادیمیر» نیز ساخت.

نام گنبدهای منحصر به فرد و رنگارنگ کلیسای سنت باسیل از چندین قدیس گرفته شده است، از جمله قدیس سپرین، جاستین، گریگوری (ارمنی)، الکساندر سیوریسکی و پیشگامان قسطنطنیه (با نام‌های الکساندر، جین و پاول). نام دیگر خود کلیسا، واسیلی از مردی به همین نام گرفته شده که آن سال‌ها ایوان مخوف را با پیش‌بینی خود مبنی بر آتش‌سوزی در مسکو آگاه کرده بود و به مردی محترم برای ایوان بدل شده بود. این کلیسای جامع تا سال ۱۶۰۰ میلادی بلندترین سازه مسکو بود.

 

۵- مجموعه کاخهای تساریتسینو

در نیمه دوم قرن ۱۸ و در جنوب شرق حاشیه مسکو، مجموعه کاخ‌ها و پارک‌هایی به نام تساریتسینو احداث شد. کاترین کبیر، ملکه وقت روسیه این مکان را که چشم‌اندازی فوق‌العاده داشت برای احداث اقامتگاه تزارها خریداری کرده بود. باژانف، معمار چیره‌دست و شهیر رو‌سیه، طراحی این مجموعه را بر عهده گرفت و شروع به ساخت کاخی رمانتیک و خیال‌انگیز با تلفیق معماری روسیه باستان و معماری کلاسیک کرد که انقلابی در سبک معماری به شمار می‌آمد. هرچند به زودی سرنوشت غم‌انگیزی گریبانگیر تساریتسینو شد، کاترین کبیر کاخ را قابل قبول نمی‌دانست و دستور به تخریب بخش‌هایی از این کاخ تحسین‌برانگیز و ساخت دوباره آن را داد. کاخ جدید را کازانف معمار، با استفاده از تزئینات به شیوه معمار قبلی می‌سازد. استفاده از نقش و نگارهای روسی باستان و رنگ‌های باستانی از ویژگی‌های این کاخ است. فضای داخلی کاخ‌ها مطلاست. با وجود تمام تلاش‌ها و ظرافت‌ها نه کاترین کبیر در این کاخ زندگی کرد و نه هیچ کس دیگر، چرا که با مرگ او، ساخت کاخ نیز ناتمام ماند.

 

۶- کاخ اوستانکینو

کاخ اوستانکینو مسکو توسط شاهزاده شرمیتوا در حدود قرن ۱۶ میلادی احداث شد. کاخ اصلی از چوب ساخته شده و سومین کاخ بزرگ چوبی جهان به شمار می‌آید. بعدها محوطه کاخ گسترش یافت و یک سالن تئاتر، چندین دریاچه، استخر کوچک و پارک‌های درختی بیشتری به آن افزوده شد. سالن تئاتر اطراف این کاخ به عنوان یک ماشین‌خانه عمل می‌کرد، به گونه‌ای که می‌توانست جلوه‌های ویژه ایجاد کند. گاهی فضای بین صحنه و سالن تماشا به سالن رقص تبدیل می‌شد. آموزش‌های مخصوص گروه هنرپیشگان و بهترین اپراها نیز در این مکان برگزار می‌شد. کلکسیون‌های خانوادگی همچون نقاشی، مجسمه، اسلحه و چینی‌آلات در تمام سالن‌های کاخ پراکنده شده‌اند. امروزه پارک‌های اطراف کاخ اوستانکینو مسکو به نمایشگاه‌های کشاورزی اختصاص یافته و سالن تئاتر نیز برای اجرای برنامه‌های زنده و کنسرت‌های متنوع آماده است.

 

۷- کاخ کوسکوا

کاخ کوسکوا در ابتدا ملک شخصی شاهزاده شرمیتوا در قرن ۱۶ بود که بعدها در قرن ۱۸ مجموعه‌ای از کاخ‌ها و پارک‌ها اطرافش ساخته شد. این مجموعه ییلاقی به محل شادی شهرت داشت، چرا که در جشن‌های پر زرق و برق این کاخ، گاهی حتی بیش از ۲۵ هزار نفر شرکت می‌کردند. هنری گراف، مالک مجموعه کاخ کوسکوا، آثار هنری مختلف همچون هنرهای تجسمی و مجسمه‌های باشکوه و ظریف به سبک‌های مختلف را در این محل نگهداری می‌کرد. سبک معماری این بناها کلاسیک است و آرایش دقیق نما و شکوه و عظمت آرایش درون نشان دهنده ذائقه هنری و دقت صاحب کاخ و معماران چیره‌دستش بوده است. پارک منظمی به سبک فرانسوی در این بنا ساخته شده که یادگار سال‌های دهه ۱۷۵۰ تا ۱۷۶۰ است. پارکی که کلکسیون مجسمه‌های مرمرین در آن نگهداری می‌شد و گلخانه‌ای زیبا نیز در آن ساخته شده بود. کاترین کبیر به دلیل علاقه زیادی که به این کاخ زیبا داشت بارها از آن بازدید کرد. گراف، مالک کاخ در آن سال‌ها ورود عموم را به کاخ در تابستان آزاد می‌گذاشت. اکنون مجموعه کاخ کوسکوا به عنوان موزه‌ چینی به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

 

۸- مجموعه کالومینسکویه

مجموعه کالومینسکویه (کولومینسکویه) یکی از دیدنی‌های اطراف مسکو به شمار می‌آید که با چشم‌اندازهای طبیعی و ساختمان‌های تاریخی شما را به سوی خود فرا می‌خواند. این مجموعه در حقیقت محوطه‌ای ۳۹۰ هکتاری است. کلیسایی با معماری منحصر به فرد مهم‌ترین بنای کولومینسکویه به شمار می‌آید، کلیسایی که در قرن ۱۶ و به مناسبت تولد ایوان مخوف چهارم (پس از مدت‌ها انتظار) ساخته شده است و آن را با نام کلیسای اسنشن می‌شناسند. از کولومنسکویه به عنوان کلیسای خانگی خانواده تزارها در تابستان‌های مسکو نیز استفاده می‌شد. این کلیسای ۶۲ متری در دشتی سرسبز ساخته شده و اکنون در جوار آن مراسم و جشن‌های فولکلور روسی برگزار می‌شود. گنبد بلند کولومنسکویه (کالومینسکویه) آن را از سایر کلیساهای روسیه متمایز می‌کند. به دلیل همین ویژگی‌های متمایز، یونسکو آن را در فهرست میراث جهانی خود به ثبت رسانیده است. برج ساعت ویکتوریوس و سنت جورج، شکارگاه کولومنسکویه، چندین کاخ و خانه سلطنتی و برج آب از دیگر دیدنی‌های منطقه کولومینسکویه است. 
 

۹- پارک پیروزی

کشور روسیه که در گذشته بخشی از اتحاد جماهیر شوروی بوده، جنگ‌های بی‌شماری را در طول تاریخ پر فراز و نشیبش دیده است. حمله ناپلئون بناپارت در نهایت با شکست سپاهیانش در زمستان سرسخت مسکو مواجه شد. سال‌ها بعد هم، هیتلر نیز شکست مشابهی را تجربه کرد. هنگامی که آلمان نازی در بهار توانست بخش‌های زیادی از روسیه را به تصرف خود درآورد تصورش را هم نمی‌کرد با فرا رسیدن زمستان‌ سرسخت مسکو و دلاوری‌های مردمان روس با چنین شکستی رو به رو شود. به منظور پیروزی‌های پی در پی ارتش سرخ که در نهایت سبب سقوط برلین و پایان جنگ جهانی دوم شد، پارک و یادبودی در سال ۱۹۹۵ در شهر مسکو ساخته شد. یادبود پیروزی در پارک پیروزی مسکو قرار گرفته و موضوعاتی که در این پارک به آن پرداخته شده مربوط به جنگ جهانی دوم و به خصوص نبرد شوروی و آلمان است.

در هنگام ورود به پارک می‌توانید از بین پنج مسیر گردشگری مختلف انتخاب کنید. ۱۴۱۸ فواره مختلف به تعداد روزهایی که روسیه درگیر جنگ جهانی بوده در جای جای این پارک قرار گرفته که فضای پارک را تحت تأثیر خود قرار داده است. بنای یادبود به شکل یک ستون با ارتفاع ۱۵۰ متر در مرکز پارک قرار گرفته و با تندیس نایک، الهه پیروزی یونان تزئین شده است. اگر می‌خواهید به مراسم ویژه‌ای که هرساله به مناسبت پیروزی در جنگ جهانی دوم برگزار می‌شود بروید باید در تاریخ ۹ می (۱۹ اردیبهشت) در آنجا حضور داشته باشید. در این مراسم، کهنه سربازان و بازماندگان جنگ به همراه اهالی مسکو و گردشگران نیز حضور دارند و از رژه سربازان در این پارک دیدن می‌کنند. موزه جنگ جهانی دوم که در این پارک قرار گرفته رویدادهای مهم تاریخ جنگ جهانی را روایت می‌کند. تالار اندوه نیز که به احترام جان‌باختگان جنگ جهانی ساخته شده به معرفی کشته شدگان در این جنگ پرداخته است.

۱۰- موزه اسلحه مسکو

قدمت موزه اسلحه مسکو که در کاخ کرملین قرار گرفته به سال ۱۵۱۱ باز می‌گردد. این مکان برای اولین بار توسط واسیلی سوم برای تولید و ذخیره‌سازی اسلحه‌های شاهنشاهی و حتی لباس‌های گرانبها و جواهرات ساخته شد و در واقع خزانه‌ای با یک اتاق سنگی در محوطه کرملین به شمار می‌رفت. در ساخت اسلحه‌های این مکان که زرادخانه شاهنشاهی روسیه بود از فلزات و سنگ‌های قیمتی استفاده می‌شد. بهترین سازندگان جواهرات سال‌ها در این مکان به طراحی و ساخت جواهرات تزارها و ملکه‌ها می‌پرداختند. بعدها کلکسیون خزانه امپراتوری نیز به این مجموعه اضافه شد. سال ۱۸۰۶ زرادخانه کرملین به موزه اسلحه مسکو تغییر کاربری داد.

سازه فعلی موزه را سال‌ها بعد به سبک معماری بیزانس ساختند. اکنون این موزه دوطبقه پر از تاج امپراتوران، لباس تزارها و ملکه‌ها، لباس‌های نظامی دوره‌های مختلف، زره‌ها، اسلحه‌ها، زره پوش‌ها، کلاه‌خودها، لباس عروسی شاهزاده‌ها، لباس اسقف‌ها و نمایندگان کلیسای ارتودوکس، واگن‌ها، درشکه‌ها و کالسکه‌های طلاکاری شده و بیش از چهار هزار شی هنری متعلق به قرن چهارم تا قرن بیستم است. یکی از مشهورترین اشیای موزه، تخم مرغ‌های مشهور عید است که تزار و ملکه هر سال در عید بنا به سنتی قدیمی آن‌ها را با هم مبادله می‌کردند. لوکوموتیو یاقوت نشان و قطار طلایی نیز از دیگر اشیا با ارزش و مورد توجه این موزه است.

 

۱۱- میدان سابورنایا

میدان کلیسای جامع یا سابورنایا، میدان مرکزی کرملین و نماد شهر مسکو، از مشهورترین دیدنی‌های روسیه است که تمام خیابان‌های آن در قرن ۱۵ به همدیگر پیوسته بودند. میدان نام خود را از سه کلیسای روبرو می‌گیرد: کلیسای جامع دورمیشن، کلیسای جامع آرکانجل (آرخانگل) و کلیسای جامع عید تبشیر. جدا از این‌ها، کاخ چهره‌ها، کلیسای شهادت روب، کلیسای دوازده رسول نیز در این میدان قرار دارند. بلندترین سازه میدان -که قبلا بزرگترین سازه کل روسیه نیز به شمار می‌رفت- برج ناقوس بزرگ ایوان است. این برج، میدان سابرنیا را از میدان ایوانوفسکای جدا می‌کند. میدان کلیسای جامع، به عنوان جایگاه مراسم تدفین و تشییع جنازه تمام تزارهای روس، وطن‌پرستان و بزرگان سلطنتی مسکو مورد استفاده قرار می‌گرفت.

امروزه هم رئیس جمهور روسیه از این میدان برای مراسم تحلیف استفاده می‌کند. این روزها و در قرن بیست و یکم میدان کلیساها، صحنه روزانه تحرکات گارد اسب سوار به عنوان سنتی برجسته از دوره تزارها هم شده‌ است. میدان سابورنایا که در مرکز مسکو قرار دارد، نخستین میزبان ورودی‌ها به مسکو از دروازه‌های اصلی شهر نیز بوده و همگان برای ورود به مسکو باید از آن می‌گذشتند. برای قرن‌ها و تا امروز، گنبد کلیساهای افسانه‌ای با طلاهای درخشان و زنگ ناقوس‌های خود در روزهای تعطیل، درخشندگی و زیبایی شهر مسکو را صدچندان می‌کند. هر ساله در عید تبشیر، رئیس کلیساهای روسیه، دسته‌ای از فاخته‌ها را به صورت نمادین به نشانه گسترش خوبی در جهان، در این مکان آزاد می‌کند.

 

۱۲- کلیسای جامع آرخانگل

کلیسای آرخانقل، آرخانگل یا کلیسای جامع فرشته در قرن ۱۴ میلادی محل دفن شاهزاده‌های بزرگ مسکو و تزارها بوده و آرامگاه تمامی شاهزاده‌های بزرگ و تزارها تا دوران پترکبیر در این کلیسا قرار گرفته است. دلیل نام‌گذاری این کلیسا به آرخانقل (فرشته بزرگ)، پشتیبان آسمانی شاهزاده‌های مسکو در زمان جنگ باز می‌گردد. این بنا توسط معمار بزرگ ونیزی (آلویز نووی) در سال‌های ۱۵۰۵ تا ۱۵۰۸ طراحی و ساخته شد. برای ترسیم نقش و نگارهای داخلی بناها بهترین نقاش‌ها از شهرهای مختلف روسیه گردهم آمدند. دالان‌های متعددی در طبقات مختلف ساخته شده و نمای سفید و گنبدهای طلایی کلیسای آرخانقل به آن عظمتی دوچندان بخشیده است.

 

ادامه دارد...