جنوب شرق
بازار تبریز

راههاي دسترسی: قسمت اعظم مساحت بازار در جنوب میدان چایی در حد فاصلی خیابانهاي دارایی، شهدا، فردوسی، شهید مطهري( راسته کوچه) چايکنار و جمهوري اسلامی قرار گرفتهاست. احداث خیابانهاي دارایی، خاقانی، ارتش شمالی، فردوسی، شهدا و جمهوري اسلامی، قسمتی از بازار را دچار تخریب نموده و بخشی از بازار را از کل مجموعه جنوبی جدا کردهاست. بازار تبریز بزرگترین و مهمترین بازار سرپوشیده در سطح جهان بهشمار میرود که در شهر تبریز در ایران واقع شدهاست. این بازار با مساحتی حدود یک کیلومتر مربع، بزرگترین بازار سرپوشیده جهان است. بازار تبریز در مردادماه سال 1389 خورشیدي در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدهاست. این بازار از بازارچهها دالانها، تیمچهها سراها و کاروانسراهاي متعددي تشکیل یافتهاست. پیشتر به جهت قرارگرفتن شهر تبریز بر سر چهارراه جاده ابریشم و گذر روزانه هزاران کاروان از کشورهاي مختلف آسیایی، آفریقایی و اروپایی از آن، این شهر و بازار آن از رونق بسیار خوبی برخوردار بودهاست. این بازار حدود 3 سده پیش و پس از وقوع زمینلرزهتاریخی تبریز در سال 1193 قمري توسط نجفقلی خان دنبلی حاکم وقت تبریز بازسازي شدهاست. بازار تبریز در سال 1354 خورشیدي در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست. تاریخ بناي این مجموعه مشخص نیست؛ ولی بسیاري از جهانگردانی که از سده چهارم هجري تا دوره قاجاریان از این بازار بازدید کردهاند، درباره آن اطلاعاتی ارائه دادهاند. بسیاري از گردشگران و جهانگردان نظیر ابن بطوطه، مارکو پولو، جاکسن، اولیاي چلبی، یاقوت حموي، گاسپار دروویل، الکسیس سوکتیکف، ژان شاردن، اوژن فلاندن، جان کارترایت، جملی کاردي، کلاویخو، رابرت گرنت واتسن، حمداالله مستوفی و مقدسی از رونق و شکوه بازار تبریز تمجید کردهانداین بازار با داشتن حدود 500،5 باب حجره، مغازه و فروشگاه، 40 گونه شغل، 35 باب سرا، 25 باب تیمچه، 30 باب مسجد، 20 باب راسته و راستهبازار، 11 باب دالان، 5 باب حمام و 12 باب مدرسه، بهعنوان اصلیترین مرکز داد و ستد مردم تبریز و ایران شناخته میشود. در سال 2010 نیز این مجموعه با شماره ثبت 1346 به عنوان یکی از میراث جهانی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.و اما با آتش سوزي گسترده در تاریخ 19/2/98 بخشی از این بازار فروریخت و بیش از 100 ها مغازه در شعله هاي ویران کننده سوخت.این حادثه29 مجروح برجاي گذاشت و تا به حال این حادثه غیر عمد بوده است این حادثه پس از ده سال دوباره تکرار شد. اغلب تیمچهها و سرايها بازار داراي سه طبقهمیباشند که طبقه زیرین مخصوص انبار کالا، طبقه دوم تجارتخانه و محل کار و طبقه سوم جهت استراحت و آسایش طراحی شدهاست. راستههاي اصلی توسط راستههاي فرعی به هم متصل شدهاند و در فضاهاي بین آنها تیمچهها و سراها بنا شدهاست. تقاطع راستهها در سه راهیها و چهار راهیها را طاقهاي آجري گنبدي پوشانده است که بزرگترین گنبد بازار، گنبد تیمچه امیر و زیباترین نوع معماري آن تیمچه مظفریه است. بازار و تیمچه و کاروانسراي بزرگ امیر که مهمترین و ارزشمندترین بخش بازار تبریز محسوب میشود و در حال حاضر مراکز عمده تجارت و صادرات فرش و صنایع دستی و مرکز بورس طلا و جواهرات و منسوجات است، توسط میرزا محمدخان امیرنظام زنگنه در سال 1255 قمري احداث شدهاست .تیمچه مظفریه که معروفترین بخش بازار تبریز محسوب میشود در زمان ولیعهدي مظفرالدین میرزاي قاجار به سال 1305 قمري ساخته شده و بانی آن حاج شیخ محمدجعفر قزوینی از بازرگانان مشهور و بزرگ شهر تبریز است و اکنون این تیمچه یکی از مراکز عمده تجارت و صدور فرش آذربایجان و ایران به سراسر دنیا است و شهرت جهانی دارد. اکثر بازارهاي تبریز به جهت تولید یا عرضه و فروش کالا یا کالاهاي مخصوصی شهرت یافتهاند که میتوان از بازار شیشهگرخانه مخصوص تولید و فروش اقسام شیشه و بلور، بازار کفاشان مرکز تولید کفشهاي دست دوخت، بازار مسگران، حلاجان، کلاهدوزان، آئینهسازان، سراجان، زرگران، عطاران، عباچی، بازار مخصوص تولید عبا، بازار شعربافان مخصوص تجارت و داد و ستد ابریشم، قندفروش بازار مخصوصی واردات قند از روسیه قدیم، بادامچیلار ویژه خرید و فروش و صادرات خشکبار و بادام، کشمش چیلر ویژه صادرات کشمش و سبزه به خارج از ایران، اطلسچی بازار ویژه داد و ستد اقسام گونی و تلیسی، کاغذچی بازار و... در حال حاضر، بسیاري از این صنوف و مشاغل از بین رفته و تنها نام آنها بر روي بازارچهها و راستههاي بازار تبریز ماندهاست. تعدادي از این مشاغل در طی زمان و به علت رونق کالاهاي مدرن و جدید از میان رفته یا تغییر ماهیت دادهاند و عمدهفروشی و بنکداري قدیم جایگاه خود را به خردهفروشی داده است. مسگري، رویگري (قالایچی)، حلاجی، ریختهگري، سراجی، زین اسب، نعلبندي، پالاندوزي، کلاهدوزي، سمساري که به کلی در مجموعه بازار شهر منقرض شدهاند و فقط نام آنها باقیماندهاست. باراندازهاي اطراف بازار در دهههاي اخیر تبدیل به پاساژها و مجتمعهاي تجاري شده و باراندازها کاربري قدیمی خود را از دست دادهاند. پروژه نوسازي بازار تبریز به عنوان یکی از پنج طرح برگزیده هیئت داوران جایزه معماري آقاخان در سال 2013 شد. جایزه به» سازمان میراث فرهنگی ایران، دفتر آذربایجان شرقی» به عنوان مجري این طرح تعلق گرفت .در بازار تبریز حدود 12 باب مدرسه علوم دینی و اسلامی چون مدرسه طالبیه، صادقیه، جعفریه، اکبریه، حاج صفرعلی و ... وجود دارد و حدود 30 باب مسجد تاریخی که با گنبدهاي ضربی، مقرنس و ستونهاي سنگی مزین شدهاند که میتوان از مسجد جامع (جمعه مسجد)، مسجد حجتالاسلام، مسجد خاله اوغلی، مسجد دینوري، مسجد مفیدآقا، مسجد قیزللی (میرزا یوسف آقا)، مسجد مقبره، مسجد مجتهد، مسجد هفتاد ستون، مسجد آیتاالله شهیدي، مسجد مولانا، مسجد دباغ خانه، مسجد حاج صفرعلی، مسجد بادکوبهاي، مسجد اشراقی، مسجد صادقیه و... تعدادي گرمابه قدیمی و تاریخی نیز در بازار تبریز وجود دارد.در تمام طول سال امکان بازدید وجود دارد.