جنوب شرق
سازه هاي آبی شوشتر

راههاي دسترسی:خوزستان مرکزشهر شوشتر سیستم آبی تاریخی شوشتر که به نام سازههاي آبی تاریخی شوشتر نیز نامیده می شود، مجموعهاي به هم پیوسته از 13 اثر تاریخی شامل پلها، بندها، آسیابها، آبشارها، کانالهاي دست کند و تونلهاي عظیم هدایت آب در محدوده شهر شوشتر واقع شدهاند و با عنوان سیستم آبی تاریخی شوشتر در دوران هخامنشیان تا ساسانیان، جهت بهرهگیري بیشتر از آب ساخته شده و به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره 1315 به ثبت رسیدهاند. ساخت این سیستم آب رسان و کاربري درست آن در حدود 1700 سال پیش آنقدر حیرت انگیز است که امروز هم با وجود آسیبهاي جدي که به بنا وارد شده، یکی از مهمترین بخشهاي شهر شوشتر و ایران است. عملکرد این نظام آبی بزرگ، از سد گرگر آغاز میشود. آب از مسیر انحرافی، پشت سد گرگر جمع میشود. در بالاي این سد و در ارتفاعی کاملا محاسبه شده، آب از سه حفره بزرگ بیرون میزند. در نتیجه هر زمان که آب از سطح خاصی بالاتر میرفت، این سه حفره به تخلیه آن کمک میکردند. همچنین باید بدانید که اندازه این سه حفره با هم تفاوت داشته و دبیهاي مختلفی دارند. در مسیر جریان آب، آسیابهاي آبی قرار دارند تا از نیروي آب بیشترین بهره را ببرند. پس از آن، آب به صورت آبشاري بر روي حوضچهاي بزرگ میریزد. بهار بهترین زمان سفر به اینجا است.مهمترین قسمتهاي این سازه مهندسی آب به شرح زیر است: 1 -مجموعه آبشارها و آسیابهاي آبی بزرگترین و پربازدیدترین بخش سیستم آبی تاریخی شوشتر (سازههاي آبی تاریخی شوشتر) است. در این مجموعه باستانی تعداد قابل توجهی آسیاب آبی وجود دارد و نمونه کامل و بزرگی از به کارگیري نیروي آب براي چرخاندن آسیابها را میتوان در آن مشاهده نمود 2 -قلعه سلاسل دژي بسیار بزرگ شامل حیاطهاي متعدد، سربازخانهها ، طویلهها ،حمامها، شبستانها ، برجها ، باغچهها ، قورخانه، نقاره خانه ،حرم خانه ، آشپزخانه، حوضهاي بزرگ، حصار و خندق بودهاست. این قلعه مرکز کنترل نهر داریون و همچنین محل استقرار والی خوزستان بوده است. 3 -پل بند لشکر یا دروازه لشکر و پل شاه علی، یکی از دروازههاي ششگانه تاریخی شوشتر بوده و هنوز آثاري از حصار شوشتر را در کنار این پل بند میتوان دید. 4 -پل شادروان شوشتر یا بند قیصر مربوط به دوران ساسانی است. به موجب روایات شرقی شاپور یکم شاهنشاه ساسانی پس از اسارت والریانوس امپراتور روم او را مجبور کرد که در ساخت پل بندشوشتر کار کند .فردوسی در شاهنامه خود ابیاتی را در وصف ساخت پل شادروان آوردهاست. 5 -بند میزان یک اثر بسیار مهم در مجموعه بناهاي آبی تاریخی شوشتر است که رودخانه کارون را به دو شاخه شطیط و گرگر با نسبت مشخص 4 دانگه و 2 دانگه تقسیم میکند. این بند با شماره 2331 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. 6 -بقایاي برج 8 ضلعی در کنار رود شطیط است که بر فراز تپه کوتاهی مشرف به بند میزان ساخته شدهاست. مردم شوشتر این بنا را کلاه فرنگی مینامند و می گویند از این بنا بر مقدار و شدت جریان رودخانه و نظارت بر کار کارگران و دیدبانی استفاده میشدهاست. 7 -نهر گرگر شاخهاي مصنوعی (دست ساز) از رود کارون است که در دوره هخامنشیان تا دوره ساسانیان حفر شده و در شمال شهر شوشتر توسط بند میزان از رود کارون جدا میشود و راه جنوب را در پیش میگیرد. این نهر با شماره 17599 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. 8 -نهر داریون در دوره داریوش اول هخامنشی حفر شده و وظیفه آبیاري دشت میاناب شوشتر را داشتهاست. این نهر با شماره 4141 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. 9 -بند شرابدار در منطقه شرابدار (کمیته سوخت) شوشتر و بر روي شاخهاي از نهر داریون موسوم به نهر رقت به صورت شرقی- غربی قرار گرفتهاست. این سازه بین دو بناي آبی مهم پل بند لشکر و پل بند ماهی بازان قرار گرفته و با شماره 4218 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. 10 -بند ماهی بازان در اراضی شهر تاریخی دستوا و به منظور بالا نگهداشتن سطح آب ساخته شدهاست. این بند با شماره 4207 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. 11 -بند دختر در آخرین تنگه کوهستانی که رود کارون از آن عبور میکند، بنا شدهاست. 12 -بند دارا در منطقه میاناب و بر روي رود گرگر ساخته شده و مربوط به دوران هخامنشیان است.