جنوب شرق
چغازنبیل

راههاي دسترسی : دسترسی به چغازنبیل از دو مسیر امکان پذیر است. مسیري که از جاده اهواز-شوش به سمت هفت تپه منحرف می شود و سپس به سمت چغازنبیل امتداد می یابد. همچنین از مسیر شوشتر به کشت و صنعت کارون که تا چغازنبیل امتداد می یابد. به ایلامی زیگورات دوراونتاش (Untash Dūr Ziggurat(یا با نام امروزي چغازنبیل نیایشگاهی باستانی و 4000ساله است که توسط ایلامی ها و در حدود 1250 پیش از میلاد ساخته شده است. چغازنبیل بخش بهجا مانده از شهر دوراونتاش است و در استان خوزستان قرار دارد .این سازه در سال 1979 میلادي اولین اثر تاریخی از ایران بود که در فهرست میراث جهانی یونسکو جاي گرفت. جامعه بینالمللی براي آن ارزش استثنایی و جهانی قائل است. خاورشناسان چغازنبیل را نخستین ساختمان مذهبی ایران میدانند. این سازه در 40 کیلومتري جنوب شرقی شهر باستانی شوش و 35 کیلومتري غرب شهر باستانی شوشتر واقع است، اما به دلیل واقع شدن در غرب رودخانه دز، مرز این دو شهرستان، در تقسیمات کشوري جزء شهرستان شوش محسوب میگردد. ساکنان محلی به تپههاي غیرطبیعی، «چغا» میگویند و زنبیل نیز به معنی سبد میباشد و چون این محل تا قبل از حفاري به شکل سبد وارونه بوده، به آن چغازنبیل میگفتند. واژه چغازنبیل در زبان لري به معنی "تپه سبدي" است زیگوراتZigurat ، در زبان سومري به معنی معبد چند طبقه و پله اي شکل میباشد.. این نیایشگاه توسط اونتاش ناپیریش (حدود 1250 پ. م)، پادشاه بزرگ ایلام باستان، و براي ستایش ایزد اینشوشیناك، الهه نگهبان شوش شهر باستانی، ساخته شدهاست؛ و در حمله سپاه آشور بانیپال به همراه تمدن ایلامی ویران گردید. در سال 1890 میلادي زمین شناس سرشناس ژاك دو مورگان گزارش میدهد که در ناحیه چغازنبیل معادن نفت وجود دارد. گویا شرکت نفت ایران در پی همین گزارش بود که پایه گذاري شد. این بنا نخستین بار توسط «براون Boraven کارشناس نیوزلندي شرکت نفت ایران و انگلیس در سال 1936 میلادي کشف گردید و طی سالهاي 1953 تا 1963 میلادي توسط رومن گیرشمن حفاري گردید. پس از گذشت پنجاه سال مهندسانی که سرگرم فعالیت هاي نفتی در چغازنبیل بودند آجري را یافتند که روي آن نوشتههایی بود. آجر را براي باستان شناسانی که در شوش کاوش میکردند فرستادند و پس از آن یک زنجیره کاوشهایی در چغازنبیل صورت گرفت که به کشف معبد چغازنبیل و آثار مهم دیگري انجامید. بلندي آغازین زیگورات 52 متر و 5 طبقه بودهاست. امروزه ارتفاع آن 25 متر و تنها 2 طبقه و نیم از آن باقی ماندهاست .زیر بناي چغازنبیل یک مربع 20/105 × 20/105 متر است، یعنی دو برابر یک زمین فوتبال .برخلاف احداث زیگوراتهاي بینالنهرینی که طبقات آنها بر روي یکدیگر قرار میگیرند، تمامی طبقات پنجگانه زیگورات چغازنبیل، به موازات یکدیگر و از سطح زمین احداث شدهاند. به جز طبقات اول و پنجم که توخالی بوده و داراي الحاقاتی به شکل اتاق، بودهاند، بقیه طبقات توپر بوده که با خشت پر شدهاند. بافت داخلی دیوارها از خشت و نماي بیرونی با آجر ساخته شدهاست. برخی از آجرهاي بکار رفته در زیگورات، لعاب دار بوده و برخی دیگر داراي تزئیناتی به شکل گل میخ میباشند که در نوع خود از زمره قدیمیترین کاشیهاي جهان بهشمار میروند. دور تا دور زیگورات، آجرهایی به خط میخی ایلامی به چشم میخورد که خطوط نوشته شده، نام سازنده بنا و هدف از ساخت آن را نشان میدهد. در جبهههاي شمال غربی و جنوب غربی، دو سکوي مدور دیده میشود که نظرات مختلفی از جمله سکوي قربانگاه، محل نصب مجسمه، ساعت خورشیدي، محل پیشگویی و ستارهشناسی، درباره وجود آنها ابراز شدهاست. تصفیهخانه آب چغازنبیل، واقع در جبهه غربی معبد اصلی قرار دارد .این تصفیهخانه با بهرهگیري از ظروف مرتبط ساخته شده و از این بابت قدیمیترین تصفیهخانه دنیا محسوب میشود .رومن گیرشمن، حفار چغازنبیل، اعتقاد دارد که آب مورد مصرف تصفیه خانه از فاصله 45 کیلومتري و توسط کانالی از رودخانه کرخه تأمین میشدهاست.. معبد چغازنبیل و شهر بزرگ آن (دوراونتاش) همانند بسیاري دیگر از شهرهاي ایلام، در سال 645 ق. م توسط آشوري به سرکردگی (آشوربانیپال) ویران گردید. در محوطه اصلی چغازنبیل سه بناي آجري وجود دارد که به شکل دایره اي ساخته شده اند و اطلاعات بدست آمده گویاي این است که آنها چیزي شبیه به ساعت آفتابی هستند.از این سه بنا تنها یکی از آنها تا حدودي سالم مانده است.در بعضی کاوش ها ذکر شده که این بناها پایه اي براي مجسمه ها بوده اند که در چهار طرف چغازنبیل وجود داشته اند اما با کمی دقت می توان فهمید که از آنها براي تشخیص زمان استفاده می شده است. این بناها در کنار یکدیگر مجموعه واحدي را تشکیل می دادند، در واقع یک رصد خانه یا تقویم آفتابی براي حساب سال و سالشماري و استخراج تقویم و یا تشخیص روزهاي اول و میانی هر فصل سال یا اعتدالین بهاري و پاییزي و همچنین تعیین انقلاب هاي پاییزي و زمستانی بوده است. تغییرات بین زاویه هاي آفتاب سنج ها با تغییرات زاویه طلوع خورشید در آغاز هر یک از فصل هاي سال برابر است.در واقع آفتاب سنج ها کاربردي براي تشخیص سایه ها در هنگام طلوع و غروب خورشید داشته اند.آجرهاي استفاده شده براي ساختن این آفتاب سنج ها نیز اختصاصا براي همین کاربرد ساخته و قالب ریزي شده اند و داراي شکل هشت ضلعی می باشند. در جریان جستجوها باستان شناسان موفق شده اند سنگ نگاره اي را پیدا کنند که به دوره عیلام برمی گردد و مربوط به اونتاش ناپیریشا بوده است. روي این سنگ نگاره هم تصویر جالبی قرار دارد، تصویري از یک زن با دم ماهی که مارهایی را در دست گرفته است. این اثر تاریخی و یادگار ارزشمند از فرهنگ و تاریخ ایران که نشان دهنده ي تمدن چندین هزار ساله ي ایران است، مثل خیلی از آثار تاریخی دیگر در ایران نگهداري نمی شود و در موزه ي لوور فرانسه است.بهتر است در فصول بهار و پائیز به اینجا سفر کنید.